4. SINIFLAR FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ İÇERİĞİ

 
Iskelet-kas-hareket iliskisi ile ilgili olarak ögrenciler; vücudumuzda sert bir yapiya sahip kemiklerden olusan bir iskeletin oldugunu belirtir. iskeletin temel kisimlarini model veya sema üzerinde gösterir, vücudumuzdaki kemikleri sekillerine göre gruplandirir ve bunlara örnekler verir, gözlemleri sonucunda kemikleri birbirine baglayan eklemleri fark eder, iskeletin ve kaslarin vücuda birlikte sekil verdigini model olusturarak gösterir. Gözlemleri sonucunda, hareketi saglayan kaslarin iskelete bagli oldugunu belirtir, kaslarin lifli yapisi sayesinde kasilip gevsedigini ve kemikleri hareket ettirdigini açiklar, egzersiz ile kas ve kemik gelisimi arasinda iliski kurar. Iskelet ve kas sagligini olumlu ve olumsuz etkileyecek davranislara örnek verir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Bir cismin sekil renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneleri siniflandirmada kullanilacak nitel ve nicel özellikleri belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özelligine göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçecekler;becerikli, emniyetli ve etkin bir sekilde kullanir. Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastirmanin amacina uygun verileri yazili ifade, resim, tablo ve çizim gibi çesitli yöntemlerle kaydeder. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir. Islenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir. Soluk alip-verme ile ilgili olarak ögrenciler; soluk alip-vermede görevli yapi ve organlari belirtir. Soluk alip-verme sirasinda havanin izledigi yolu model üzerinde gösterir. Soluk alip vermenin vücudumuz için gerekli olan oksijeni dis ortamdan alip, zararli olan karbondioksiti dis ortama vermeyi sagladigini belirtir. Dogru soluk alip vermeyi ve önemini tartisir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Gözlem, çikarim veya deneylere dayanarak gelecege yönelik olasi sonuçlar hakkinda fikir öne sürer. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir.
Kanin vücutta dolasimi ile ilgili olarak ögrenciler; kanin vücutta dolasimini saglayan yapi ve organlari belirtir. Kalp tarafindan pompalanan kanin vücutta damarlar içinde dolastigini ifade eder. Kanin vücutta maddeleri tasimak amaciyla dolastigini belirtir. Kendisinin ve bir baskasinin nabzini sayar (BSB-1, 17; FTTÇ-1). Kalbinin sesini dinlemek amaci ile basit bir stetoskop yapar (BSB-1, 15, 21; FTTÇ-13). Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Dogal olaylarin betimlenmesinde sayisal verilere ihtiyaç oldugunu anlar. Insanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Teknolojik icat ve uygulamalarin gözlem kapasitesini genislettigine, veri ve bilgi toplama becerisini artiran araç ve teknikler sagladigina, böylece bilime katkida bulunduguna örnekler verir. Yakin çevreden baslayarak çevrede yer alan canli ve cansiz varliklar arasindaki iliskinin farkina varir. Belirli bir bilimsel veya teknolojik gelismenin bireye, topluma ve çevreye olumlu veya olumsuz, öngörülen veya öngörülmeyen etkileri olabilecegini örneklerle açiklar. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçecekler;becerikli, emniyetli ve etkin bir sekilde kullanir. Büyüklükleri uygun ölçme araçlari kullanarak belirler. Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastirmanin amacina uygun verileri yazili ifade, resim, tablo ve çizim gibi çesitli yöntemlerle kaydeder. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir. Egzersizin nabza ve soluk alip vermeye etkisi ile ilgili olarak ögrenciler; gözlemleri sonucunda egzersizin nabza etkisini fark eder (BSB-1). Egzersiz sonucu nabiz ile ilgili elde ettigi verileri kaydeder ve yorumlar (BSB-19,20,21; FTTÇ-1). Gözlemleri sonucunda egzersizin soluk alip verme sikligina etkisini fark eder (BSB-1). Gözlem ve arastirmalari sonucunda egzersiz, soluk alip verme ve nabiz arasinda iliski kurar (BSB-1,19,23). Egzersiz disinda nabiz ve soluk alip verme sikligina etki eden etkenleri belirtir. Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Dogal olaylarin betimlenmesinde sayisal verilere ihtiyaç oldugunu anlar. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Büyüklükleri uygun ölçme araçlari kullanarak belirler. Degisik kaynaklardan yararlanarak bilgi ve veri toplar (örnegin çevrede gözlem, sinifta gözlem ve deney, fotograf, kitaplar, haritalar veya bilgi ve iletisim teknolojileri). Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastirmanin amacina uygun verileri yazili ifade, resim, tablo ve çizim gibi çesitli yöntemlerle kaydeder. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir. Islenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere Madde, cisim, malzeme ve esya kavramlariyla ilgili olarak ögrenciler; maddeleri bes duyu organi ile fark edilen özellikleri ile niteler (BSB-1, 2, 3, 4). Maddeleri bes duyu organi ile fark edilen özelliklerine göre siniflandirir (BSB-1, 2, 3, 4, 5, 6). Varliklarin siniflandirilmasinda belirsizlik olabileceginin farkina varir (FTTÇ-2). Anlasmazlik hâlinde bilimin önemini kavrar; Atatürk’ün akil ve bilim ile sorunlara nasil yaklastigini açiklar (BSB-22, 23, 24; FTTÇ-2).
Madde, cisim, malzeme, esya, alet vb. kavramlari cümle içinde dogru olarak kullanir (BSB-1, 2, 3, 4, 5, 6). Miknatislar tarafindan çekilen ve çekilmeyen maddeleri ayirt eder (BSB-5, 6, 15). Maddeleri suda yüzme - suda batma, islanma - kuru kalma, su çekme - çekmeme özelliklerine göre siniflandirir (BSB-1, 2, 3, 4, 5, 6). Maddelerin özellikleri ile gündelik hayatta kullanim alanlari arasinda iliski kurar (FTTÇ-4). Atatürk’ün akilciliga ve bilime verdigi önemi fark eder. Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Ayni konuda farkli düsünceler bulundugu bir durumda eldeki verilerin anlam, önem ve çikarima yönelik kullanimini degerlendirir. Bazi ürün ve sistemlerin dogal, bazilarinin ise yapay (insanlar tarafindan yapilmis) oldugunu fark eder. Insanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organini kullanarak gözlemler. Bir cismin, sekil, renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneleri siniflandirmada kullanilacak nitel ve nicel özellikleri belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özellige göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçecekler; becerikli, emniyetli ve etkin bir sekilde kullanir. Islenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir. Basit gözlem ve arastirmalari ve elde ettikleri sonuçlari sözlü, yazili ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun sekillerde sunar ve paylasir. Katilarin, sivilarin ve gazlarin temel özellikleriyle ilgili olarak ögrenciler; katilarin belirli bir sekli oldugunu fark eder (BSB-1, 2, 4, 5). Sivilarin, konulduklari kabin seklini aldigini farkina varir (BSB-1, 2, 4, 5). Küçük taneli katilarin sivilara benzer davrandigini fark eder (BSB-1, 2, 4, 5). Havanin varligini nasil fark edebilecegini açiklar (BSB-1, 8). Gazlarin bulunduklari ortamda yayildigini gösteren deney tasarlar (BSB-14, 15; FTTÇ-2, 6). Gazlarin, çok küçük gözeneklerden kaçabildigini gösteren deney tasarlar (BSB. 14, 15; FTTÇ-2, 6). Maddeleri, kati, sivi ve gaz hâllerine göre siniflandirir (BSB-1, 2, 3, 4, 5, 6). Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Ayni konuda farkli düsünceler bulundugu bir durumda eldeki verilerin anlam, önem ve çikarima yönelik kullanimini degerlendirir. Teknolojik tasarimin bir süreç oldugunu ve çesitli asamalardan olustugunu anlar (bkz. Sekil 1.’deki Teknolojik Tasarim Döngüsü). Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organini kullanarak gözlemler. Bir cismin, sekil, renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneleri siniflandirmada kullanilacak nitel ve nicel özellikleri belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özellige göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Gözlem, çikarim veya deneylere dayanarak gelecege yönelik olasi sonuçlar hakkinda fikir öne sürer. Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçecekler; becerikli, emniyetli ve etkin bir sekilde kullanir. Hacim ve kütle kavramlari ve birimleri ile ilgili olarak ögrenciler; kati ve sivi maddelerin kütlelerini ölçer; g ve kg cinsinden ifade eder (BSB-15, 16, 17, 18, 20). Gazlarin kütlesinin oldugunu göstermek için deney tasarlar (BSB-14, 15, 16; FTTÇ-2, 6). Kütle birimlerini (kg-g/g-kg) birbirine çevirir (BSB-18). Sivilarin hacimlerini ölçüp L ve mL cinsinden belirtir (BSB-15, 16, 17, 18, 20). Hacim birimlerini (L-mL/mL-L) birbirine çevirir (BSB-18). Katilarin hacmini ölçmek için yöntem önerir; bu yöntemle bir katinin hacmini ölçer (BSB-14, 15, 16, 17, 18, 20).Ölçü birimlerinde uluslar arasi sistemi kabul etmenin insan iliskileri ve ticaret açisindan önemini açiklar (FTTÇ-4, 5, 27). Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Ayni konuda farkli düsünceler bulundugu bir durumda eldeki verilerin anlam, önem ve çikarima yönelik kullanimini degerlendirir. Insanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Teknoloji araciligiyla çözülebilecek günlük yasam sorunlarini belirler, bunlar hakkinda bilgi toplayip, çözüme yönelik düsünceler üretir. Teknolojik tasarimin bir süreç oldugunu ve çesitli asamalardan olustugunu anlar (bkz. Sekil 1.’deki Teknolojik Tasarim Döngüsü). Fen ve teknolojinin uygulamalarinin birey, toplum ve çevre üzerine olumlu veya olumsuz etkiler yapabilecegini anlar. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçecekler; becerikli, emniyetli ve etkin bir sekilde kullanir. Cetvel, termometre, tarti aleti ve zaman ölçer gibi basit ölçüm araçlarini tanir. Büyüklükleri uygun ölçme araçlari kullanarak belirler. Büyüklükleri birimleri ile ifade eder. Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastirmanin amacina uygun verileri yazili ifade, resim, tablo ve çizim gibi çesitli yöntemlerle kaydeder. Dogal-islenmis-yapay madde ayrimi ile ilgili olarak ögrenciler; Dogal, islenmis ve yapay madde kavramlarini ayirt eder (BSB-4, 5, 6; FTTÇ-3, 15, 31). Dogal, islenmis ve yapay tüketim maddelerine örnekler verir (FTTÇ-3, 15). Doga olaylarindan rüzgâr, akarsu, yagmur ve buzlanmanin madde üzerine etkisini örnekleriyle açiklar (BSB-7, 24; FTTÇ-24). Dogal kaynaklarin neden dikkatli tüketilmesi gerektigini, bu konuda insanlarin bilgilendirilmesinin önemini açiklar (BSB-24; FTTÇ-18, 22, 30). Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Bazi ürün ve sistemlerin dogal, bazilarinin ise yapay (insanlar tarafindan yapilmis) oldugunu fark eder. Dogal ve yapay çevrelerin farkina varir. Insanlarin ve toplumun çevreyi nasil etkiledigini bilir. Dogal kaynaklarin korunmasi ve gelistirilmesi gerekliligini bilir. Teknolojinin çevre üzerine etkisini fark eder ve anlar. Dogal kaynaklari korumak için teknolojik ürünlerin ve sistemlerin nasil kullanilabilecegini anlar ve betimler. Evde, okulda ve toplumda bireysel ihtiyaçlari ve istekleri karsilamak, problemleri çözmek için fen ve teknolojinin nasil kullanildigina örnekler verir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özellige göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Basit gözlem ve arastirmalari ve elde ettikleri sonuçlari sözlü, yazili ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun sekillerde sunar ve paylasir.
Maddenin hâlleri arasindaki dönüsüm ile ilgili olarak ögrenciler; farkli maddelerin sicakligini termometre ile ölçer ve oC ile ifade eder (BSB-16, 17, 18, 20; FTTÇ-13, 31). Sicak ve soguk maddelerin temasi sirasinda meyadana gelen sicaklik degisimlerini gösteren deney tasarlar (BSB-7, 14, 15, 22, 23). Isinma-soguma sürecinin isi alisverisi ile gerçeklestigi çikarimini yapar (BSB-2, 23; FTTÇ-16). Isinin kati maddelerde yol açtigi erime ve bozunma degisimlerini deneyle gösterir (BSB-14, 15; FTTÇ-2, 6). Sivilarin, sogutuldugunda kati hâle dönüstügün deneyle gösterir (BSB-14, 15; FTTÇ-2, 6). Sivilarin sekil almasiyla malzemelerin kaliba dökülmesi arasinda iliski kurar (BSB-4, 5, 7, 8, 22; FTTÇ-4, 13). Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Ayni konuda farkli düsünceler bulundugu bir durumda eldeki verilerin anlam, önem ve çikarima yönelik kullanimini degerlendirir. İnsanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Teknolojik tasarimin bir süreç oldugunu ve çesitli asamalardan olustugunu anlar (bkz. Sekil 1.’deki Teknolojik Tasarim Döngüsü). Teknolojik icat ve uygulamalarin gözlem kapasitesini genislettigine, veri ve bilgi toplama becerisini artiran araç ve teknikler sagladigina, böylece bilime katkida bulunduguna örnekler verir. Evde, okulda ve toplumda bireysel ihtiyaçlari ve istekleri karsilamak, problemleri çözmek için fen ve teknolojinin nasil kullanildigina örnekler verir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Bir cismin, sekil, renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özellige göre karsilastirmalar yapar. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Gözlem, çikarim veya deneylere dayanarak gelecege yönelik olasi sonuçlar hakkinda fikir öne sürer. Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçecekler; becerikli, emniyetli ve etkin bir sekilde kullanir. Cetvel, termometre, tarti aleti ve zaman ölçer gibi basit ölçüm araçlarini tanir. Büyüklükleri uygun ölçme araçlari kullanarak belirler. Büyüklükleri birimleri ile ifade eder. Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastirmanin amacina uygun verileri yazili ifade, resim, tablo ve çizim gibi çesitli yöntemlerle kaydeder. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik, tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir. Islenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir. Basit gözlem ve arastirmalari ve elde ettikleri sonuçlari sözlü, yazili ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun sekillerde sunar ve paylasir. Saf madde ve karisim arasindaki farklarla ilgili olarak ögrenciler; Birden çok saf maddenin bir araya gelerek karisim olusturdugunu fark eder (BSB-7). Karisan maddelerin karisma sonunda kimliklerini korudugunu deneyle gösterir (BSB-14, 15; FTTÇ-5). Bildigi saf ve karisik maddeleri listeler (BSB-1, 2, 3, 4, 5, 6; FTTÇ-2, 15). Bazi maddelerin suda çözündügünü, bazilarinin ise suda çözünmedigini fark eder (BSB;:1, 5, 7). Suda çözünen maddenin kaybolmadigini gösteren deney tasarlar (BSB-1, 5, 7, 14, 15; FTTÇ. 2, 6). Erime ile çözünme arasindaki farki açiklar (BSB-1, 5, 7, 22; FTTÇ-5). Topraktaki tuzun yagmur sulari ile çözünüp tasinmasinin denizlerin tuzlulugu ile iliskisini kurar. Saf madde ile karisim arasindaki farki açiklar Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Ayni konuda farkli düsünceler bulundugu bir durumda eldeki verilerin anlam, önem ve çikarima yönelik kullanimini degerlendirir. Teknoloji araciligiyla çözülebilecek günlük yasam sorunlarini belirler, bunlar hakkinda bilgi toplayip, çözüme yönelik düsünceler üretir. Dogal ve yapay çevrelerin farkina varir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organini kullanarak gözlemler. Bir cismin, sekil, renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneleri siniflandirmada kullanilacak nitel ve nicel özellikleri belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özellige göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçecekler; becerikli, emniyetli ve etkin bir sekilde kullanir. Islenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar.
Bazi basit karisimlari ayirma yöntemleriyle ilgili olarak ögrenciler; Uygun bazi karisimlarin süzme yöntemi ile ayrilabilecegini tahmin eder (BSB-8). Suda çözünen maddelerin süzme yöntemi ile ayrilmayacagini, buharlastirmanin bir seçenek oldugunu fark eder (BSB-8). Çöplerdeki demirli atiklarin ayrilmasi için yöntem önerir (BSB:14, 15; FTTÇ; 5, 23, 28, 30). Buharlastirmanin bir ayirma teknigi oldugunu hazir yiyeceklerden örnekler vererek açiklar (BSB-7; FTTÇ-4, 13, 31). Suda çözünmeyen maddeler karisiminin uygun hâllerde yüzdürülerek ayrilmasi için yöntem önerir (BSB-7; FTTÇ-4, 13, 31). Suda yüzdürerek ayirmanin temel kosulunu açiklar (BSB-7; FTTÇ-4, 13,) Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Gözlem, çikarim veya deneylere dayanarak gelecege yönelik olasi sonuçlar hakkinda fikir öne sürer. Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçer; becerikli, emniyetli ve etkin bir seklide kullanir. Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Ayni konuda farkli düsünceler bulundugu bir durumda eldeki verilerin anlam, önem ve çikarima yönelik kullanimini degerlendirir. Teknoloji araciligiyla çözülebilecek günlük yasam sorunlarini belirler, bunlar hakkinda bilgi toplayip, çözüme yönelik düsünceler üretir. Teknolojik icat ve uygulamalarin gözlem kapasitesini genislettigine, veri ve bilgi toplama becerisini artiran araç ve teknikler sagladigina, böylece bilime katkida bulunduguna örnekler verir. Atiklarin (evsel, sanayi, tibbi, kurumsal vb.) çevreye verecegi zarari önlemek için uygun bir sekilde geri dönüstürülmesi veya imha edilmesi gerektigini, teknolojik sistemlerin olusturdugu atiklarin (kimyasallar, plastikler, metaller vb.) yönetiminin önemli bir toplumsal sorun oldugunu anlar. Fen ve teknoloji uygulamalarinin olumsuz etkilerine yine fen ve teknolojideki gelismelerle önlem alinabilecegini, bu etkilerin azaltilabilecegini veya giderilebilecegini anlar. Dogal kaynaklari korumak için teknolojik ürünlerin ve sistemlerin nasil kullanilabilecegini anlar ve betimler. Evde, okulda ve toplumda bireysel ihtiyaçlari ve istekleri karsilamak, problemleri çözmek için fen ve teknolojinin nasil kullanildigina örnekler verir. Varliklarin hareketleriyle ilgili olarak ögrenciler; Hareket eden varliklara çevrelerinden örnekler verir (BSB-1). Hareket eden varliklarin hareket özelliklerini hizli, yavas, dönen ve sallanan gibi kelimelerle ifade eder (BSB-2). Varliklari hareket özelliklerine (yön degistirme, hizlanma, yavaslamalarina) göre karsilastirarak siniflandirir (BSB-5, 6). Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Bir cismin, sekil, renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özelligine göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Cisimleri hareket ettirme ve durdurma ile ilgili olarak ögrenciler; Cisimleri iterek veya çekerek nasil hareket ettirebilecegini gösteren bir deney önerir (BSB-14). Cisimleri iterek veya çekerek hareket ettirebilecegini gösteren bir deney yapar (BSB-15). Bir cismi iterek veya çekerek harekete geçirebilecegi sonucunu çikarir (BSB-22). Hareket eden bir cismi iterek veya çekerek yavaslatabilecegi ya da durdurabilecegi sonucunu çikarir (BSB-22). Hareket eden bazi cisimleri durdurmanin tehlikeli olabilecegini fark eder. Kuvveti “itme veya çekme” kelimeleri ile tanimlar. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçer; becerikli, emniyetli ve etkin bir seklide kullanir. Islenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar. Kuvvetin cisimler üzerindeki çesitli etkilerini anlamak amaciyla ögrenciler; Gözlemlerine dayanarak bir cisim eger hizlaniyor, yavasliyor veya yön degistiriyorsa ona bir kuvvet uygulandigi çikarimini yapar (BSB-1, 7). Bir cisme kuvvet uyguladiginda kuvvetin cisim üzerinde bazen sekil degisikligi yapabilecegini deneylerle gösterir (BSB-2, 14, 15, 23). Cisimlere kuvvet uyguladiginda bazi cisimlerin eski sekline döndügünü, bazilarinin ise dönmeyip sekil degisikligine ugradigini deneylerle gösterir (BSB-14, 15, 23). Kuvvetin cisimlerin hareket ve sekilleri üzerindeki etkilerini örneklerle açiklar (BSB-2, 3). Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Bir cismin, sekil, renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneleri siniflandirmada kullanilacak nitel ve nicel özellikleri belirler. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçer; becerikli, emniyetli ve etkin bir seklide kullanir. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir.
Isigin görmedeki rolüyle ilgili olarak ögrenciler; Varliklari karanlikta net olarak göremeyeceginin farkina varir. Görebilmek için isigin gerekli oldugunu ifade eder. Çevredeki isik kaynaklariyla ilgili olarak ögrenciler; Bazi cisimlerin çevrelerine isik yaydiklarini gözlemler (BSB-1). Farkli isik kaynaklarina örnekler verir. Isik kaynaklarini, dogal/yapay oluslari ve parlakliklari bakimindan siniflandirir (BSB-5, 6; FTTÇ-3). Bazi cisimlerin, ortamda bulunan baska isik kaynaklarinin varliginda isik yayiyormus gibi göründüklerini fark eder. Isigin bir enerji türü oldugunu sezer. Geçmisten günümüze kullanilan aydinlatma teknolojileriyle ilgili olarak ögrenciler; Geçmisten günümüze çesitli tekniklerle gelistirilen aydinlatma araçlarina örnekler verir. Geçmiste kullanilan çesitli aydinlatma teknolojileri ile günümüzde kullanilanlari karsilastirir (BSB-5). Insanlarin, aydinlatma sorunlarini çözmek için düsünce ürettiklerini, araç ve teknikler gelistirdiklerini fark eder (FTTÇ-4). Aydinlatma teknolojilerinin gelisimine emek harcayan insanlari tanir ve takdir eder (FTTÇ-33). Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Bazi ürün ve sistemlerin dogal, bazilarinin ise yapay (insanlar tarafindan yapilmis) oldugunu fark eder. Insanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Fen ve teknolojiye dayali mesleklere ve bu mesleklerde çalisan kadin ve erkeklere örnekler verir. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özelligine göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Aydınlatma teknolojilerinin yaşamımıza etkileriyle ilgili olarak öğrenciler; Aydınlatma teknolojilerinin insan ve toplum yaşamı üzerine etkisini fark eder (FTTÇ-31, 32). Göz sağlığı açısından ortamların uygun ve uygun olmayan şekilde aydınlatılmasını karşılaştırır (BSB-5). Ortamları uygun şekilde aydınlatmanın önemli olduğunun bilincine varır. Aydınlatma araçlarının tasarruflu kullanımının aile ve ülke ekonomisi bakımından öneminin bilincine varır. Çevre kirliliğinin bir türü olan ışık kirliliğiyle ilgili olarak öğrenciler; Işık kirliliğinin ne olduğunu ifade eder. Işık kirliliğinin; doğal hayata, gök cisimlerinin gözlenmesine olumsuz etkilerini listeler (FTTÇ-25). Işık kirliliği konusunda yaptığı araştırmanın sonuçlarını; sözlü, yazılı ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun şekillerde sunar (BSB-19, 24). Işık kirliliğinin azaltmak için alınabilecek önlemleri ifade eder (FTTÇ-5). Işık kirliliği problemi için çözüme yönelik düşünceler üretir (FTTÇ-5). Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanımları: Teknoloji aracılığıyla çözülebilecek günlük yaşam sorunlarını belirler, bunlar hakkında bilgi toplayıp, çözüme yönelik düşünceler üretir. Doğal kaynakları, canlıları ve habitatları korumak için teknolojik ürün ve sistemlerin nasıl kullanılabileceğini betimler.Evde, okulda ve toplumda bireysel ihtiyaçları ve istekleri karşılamak, problemleri çözmek için fen ve teknolojinin nasıl kullanıldığına örnekler verir. Geçmişten günümüze ihtiyaçları karşılamak ve yaşam kalitesini artırmak için geliştirilen teknolojilerin insanların çalışma, yaşama ve çevreyle etkileşme şeklini ve toplumlarını nasıl değiştirdiğine örnekler verir. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanımları:Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özelliğine göre karşılaştırmalar yapar.Değişik kaynaklardan yararlanarak bilgi ve veri toplar (örneğin çevrede gözlem, sınıfta gözlem ve deney, fotoğraf, kitaplar, haritalar veya bilgi ve iletişim teknolojileri).Basit gözlem ve araştırmaları ve elde ettikleri sonuçları sözlü, yazılı ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun şekillerde sunar ve paylaşır. Çevredeki farkli sesler ve ses kaynaklariyla ilgili olarak ögrenciler; Çesitli ses kaynaklarina örnekler verir (BSB-1). Gözlemlerine dayanarak her sesin bir kaynagi oldugu sonucunu çikarir (BSB-7). Ses kaynaklarini dogal ve yapay oluslari bakimindan siniflandirir (BSB-5, 6; FTTÇ-3). Bir kaynaktan çikan sesin her yönde yayildigini fark eder. Isitme duyusunu kullanarak ses kaynaginin yeri hakkinda fikirler öne sürer (BSB-9). Isitme duyusunu kullanarak hareket eden bir ses kaynaginin yaklastigini veya uzaklastigini kestirir (BSB-9). Titresim ve ses olusumu iliskisiyle ilgili olarak ögrenciler; Çesitli cisimler kullanarak farkli sesler üretir (BSB-14). Ses üreten cisimlerin titrestigini fark eder (BSB-1). Titresen her cismin ses üretebilecegini ifade eder. Sesin bir enerji türü oldugunu sezer. Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Bazi ürün ve sistemlerin dogal, bazilarinin ise yapay (insanlar tarafindan yapilmis) oldugunu fark eder. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Olay ve nesnelere yönelik kütle, uzunluk, zaman, sicaklik ve adet gibi nicelikler için uygun birimleri de belirterek yaklasik degerler hakkinda fikirler öne sürer. Bir tahminin dogrulugunun nasil test edilebilecegine yönelik basit bir deney önerir.
Sesin isitmedeki rolü ile ilgili olarak ögrenciler; Her sesin insan kulagi tarafindan isitilemeyecegini fark eder. Sesi duyabilmemizi saglayan özelliginin sesin siddeti oldugunu ifade eder. Ayni sesin degisik uzakliklardan dinlendiginde siddetinin degistigini fark eder. Ses siddeti ile uzaklik arasindaki iliskiyi açiklar. Ses siddetini degistirmeye ve isitme yetimizi gelistirmeye yarayan araçlara örnekler verir (FTTÇ-13). Teknolojik tasarimin asamalarini uygulayarak daha iyi isitmeyi saglayacak bir araç gelistirir (FTTÇ-6). Isitme kaybini engellemek için yüksek sesten korunmak gerektigini ifade eder (FTTÇ-35 ). Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Teknolojik tasarimin bir süreç oldugunu ve çesitli asamalardan olustugunu anlar (bkz. Sekil 1.’deki Teknolojik Tasarim Döngüsü). Teknolojik icat ve uygulamalarin gözlem kapasitesini genislettigine, veri ve bilgi toplama becerisini artiran araç ve teknikler sagladigina, böylece bilime katkida bulunduguna örnekler verir. Belirli bir bilimsel veya teknolojik gelismenin bireye, topluma ve çevreye olumlu veya olumsuz, öngörülen veya öngörülmeyen etkileri olabilecegini örneklerle açiklar. Çevre kirliliginin bir türü olan ses kirliligiyle ilgili olarak ögrenciler; Düzensiz ve siddeti yüksek seslerin, ses kirliligine (gürültüye) neden olacagini fark eder. Çevresini gözlemleyerek ses kirliliginin yogun oldugu mekânlari tespit eder (BSB-19; FTTÇ-19). Gözlemlerinden elde ettigi verileri derleyip isleyerek mekânlardaki ses kirliligi yogunlugunu gösteren bir model olusturur ve sunar (BSB-21, 24). Ses kirliliginin insan ve çevre sagligina olan olumsuz etkilerini açiklar (FTTÇ-19). Yasadigi çevredeki ses kirliligini azaltmak için alinabilecek önlemleri arastirir (FTTÇ-4). Ses kirliligini azaltmaya yardimci olan belirli kisisel eylemleri ve ürünleri tanimlar (FTTÇ-18, 21). Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Insanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Insanlarin ve toplumun çevreyi nasil etkiledigini bilir. Yerel, ulusal ve küresel çevre sorunlarini bilir ve tartisir. Çevreyi ve yabanî hayati korumada hem bireylerin hem de toplumun sorumlu oldugunu bilir. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik, tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir. Basit gözlem ve arastirmalari ve elde ettikleri sonuçlari sözlü, yazili ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun sekillerde sunar ve paylasir. Dünya’mizin sekli ile ilgili olarak ögrenciler; Dünya’nin seklinin küreye benzedigini ifade eder. Dünya’nin seklinin küreye benzedigini gösteren örnekler verir (BSB-1, 7). Geçmiste, insanlarin Dünya’nin sekliyle ilgili çesitli görüslere sahip olduklarinin farkina varir (FTTÇ-2, 11, 12, 13, 14). Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Ayni konuda farkli düsünceler bulundugu bir durumda eldeki verilerin anlam, önem ve çikarima yönelik kullanimini degerlendirir. Farkli tarihî ve kültürel geçmisleri olan insan topluluklarinin ayni dogal olaylar hakkinda ne tür anlayislar olusturup bunlari ne sekilde kayda geçirdiklerini örneklerle açiklar. Eski medeniyetlerin gökbilimde nasil veri topladiklari, kaydettikleri ve bunlari ne amaçla ve nasil kullandiklari hakkinda bilgi toplar ve bir görüs olusturur. Teknolojik icat ve uygulamalarin gözlem kapasitesini genislettigine, veri ve bilgi toplama becerisini artiran araç ve teknikler sagladigina, böylece bilime katkida bulunduguna örnekler verir. Bilimdeki gelismelerin teknolojide yeni icatlara ve uygulamalara yol açtigina örnekler verir. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Dünya’nin yapisinda bulunan maddeler ve bu maddelerin önemi hakkinda ögrenciler; Karalar, sular ve bunlari saran hava tabakasinin Dünya’nin gözlemlenebilir katmanlarini olusturdugunu fark eder (BSB-1). Dünya yüzeyinde kara ve sularin kapladigi alanlari karsilastirir (BSB-1, 2, 3, 4). Karalarin kayaçlardan olustugunu ifade eder. Kayaçlarin minerallerden olustugunu bilir. Ekonomik degeri olan mineral veya kayaçlari maden olarak tanimlar (FTTÇ-3, 4).
Mineral, kayaç ve maden arasinda iliski kurar (BSB-23). Topragin nasil olustugunu açiklar (BSB-23; FTTÇ-3, 15). Erozyonla toprak kaybi arasinda iliski kurar (BSB-23). Hava, toprak ve suyun yasam için öneminin bilincine varir (FTTÇ-16, 17). Hava, toprak ve su kirliligini önlemek için alinabilecek önlemleri arastirir ve sunar (FTTÇ-18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28). Dünya’daki karalarin tas küre (yer kabugu), sularin su küre ve bunlari çevreleyen havanin hava küre adi verilen bilimsel bir modelle temsil edildigini ifade eder (FTTÇ-6). Dünya yüzeyinin derinliklerindeki katmanlari temsil eden ates küre ve agir kürenin (çekirdek) belirgin özelliklerini ifade eder. Dünya’nin yapisindaki katmanlari genel özelliklerine göre karsilastirir (BSB-3, 4). Dünya’nin katmanlarini gösteren kendine özgü bir model olusturur ve sunar (BSB-21, 22, 24; FTTÇ-6). Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Bir cismin, sekil, renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneleri siniflandirmada kullanilacak nitel ve nicel özellikleri belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik, tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir. Islenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir. Basit gözlem ve arastirmalari ve elde ettikleri sonuçlari sözlü, yazili ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun sekillerde sunar ve paylasir. Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Bazi ürün ve sistemlerin dogal, bazilarinin ise yapay (insanlar tarafindan yapilmis) oldugunu fark eder. İnsanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Teknolojik tasarimin bir süreç oldugunu ve çesitli asamalardan olustugunu anlar (bkz. Sekil 1.’deki Teknolojik Tasarim Döngüsü). Dogal ve yapay çevrelerin farkina varir. Yakin çevreden baslayarak çevrede yer alan canli ve cansiz varliklar arasindaki iliskinin farkina varir. Insanlarin ve toplumun çevreyi nasil etkiledigini bilir. Yerel, ulusal ve küresel çevre sorunlarini bilir ve tartisir. Çevreyi ve yabanî hayati koruma yöntemlerini bilir ve tartisir. Çevreyi ve yabanî hayati korumada hem bireylerin hem de toplumun sorumlu oldugunu bilir. Dogal kaynaklarin korunmasi ve gelistirilmesi gerekliligini bilir. Atiklarin (evsel, sanayi, tibbi, kurumsal vb.) çevreye verecegi zarari önlemek için uygun bir sekilde geri dönüstürülmesi veya imha edilmesi gerektigini, teknolojik sistemlerin olusturdugu atiklarin (kimyasallar, plastikler, metaller vb.) yönetiminin önemli bir toplumsal sorun oldugunu anlar. Teknolojinin çevre üzerine etkisini fark eder ve anlar. Dogal kaynaklari, canlilari ve habitatlari korumak için teknolojik ürün ve sistemlerin nasil kullanilabilecegini betimler. Çevre koruma ile ilgili faaliyetlere katilir. Fen ve teknolojinin uygulamalarinin birey, toplum ve çevre üzerine olumlu veya olumsuz etkiler yapabilecegini anlar. Fen ve teknoloji uygulamalarinin olumsuz etkilerine yine fen ve teknolojideki gelismelerle önlem alinabilecegini, bu etkilerin azaltilabilecegini veya giderilebilecegini anlar. Canli ve cansiz varliklar ile ilgili olarak ögrenciler; Gözlemleri sonucunda çevresinde bulunan canli ve cansiz varliklara örnekler verir (BSB-1, 2; FTTÇ-16). Bir varligin canli ya da cansiz olduguna sorgulayarak karar verir (BSB-3, 4, 5, 6; FTTÇ-16). Bitki ve hayvanlari canlilik özellikleri açisindan karsilastirir (BSB-1, 2, 3, 4, 5). Gözle görülemeyecek kadar küçük canlilarin olup olmadigini tartisir. Mikroskop kullanarak gözle görülemeyecek kadar küçük bazi canlilari gözlemler (BSB-1,15,20 ; FTTÇ-13). Uyku halindeki canli varliklarin uygun kosullar olustugunda canlilik özelligi gösterdigi çikarimini yapar (BSB-7). Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Teknolojik icat ve uygulamalarin gözlem kapasitesini genislettigine, veri ve bilgi toplama becerisini artiran araç ve teknikler sagladigina, böylece bilime katkida bulunduguna örnekler verir. Yakin çevreden baslayarak çevrede yer alan canli ve cansiz varliklar arasindaki iliskinin farkina varir. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Bir cismin sekil renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneleri siniflandirmada kullanilacak nitel ve nicel özellikleri belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özelligine göre karsilastirmalar yapar. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Gözlem, çikarim veya deneylere dayanarak gelecege yönelik olasi sonuçlar hakkinda fikir öne sürer. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçer; becerikli, emniyetli ve etkin bir seklide kullanir. Degisik kaynaklardan yararlanarak bilgi ve veri toplar (örnegin çevrede gözlem, sinifta gözlem ve deney, fotograf, kitaplar, haritalar veya bilgi ve iletisim teknolojileri). Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastirmanin amacina uygun verileri yazili ifade, resim, tablo ve çizim gibi çesitli yöntemlerle kaydeder, olusturulan modeli yorumlar. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir.
Yasam alanlari ve bu alanlara insan etkisi ile ilgili olarak ögrenciler; Çevresinde farkli tipte yasam alanlari oldugunu kesfeder (BSB-1; FTTÇ-15). Bir yasam alaninda bulunabilecek canlilari tahmin eder (BSB-7, 8). Çevresinde bir yasam alaninda canlilari ve bu canlilarin içinde bulundugu sartlari gözlemler ve kaydeder (BSB-1, 20). Yasam alanlarinin insan faaliyetlerinin olumsuz etkisinden korunmasi gerektigi çikarimini yapar (BSB-7; FTTÇ 18, 21, 22). Yakin çevresindeki kirliligi fark eder ve bu kirlilige neden olan maddeleri listeler (BSB 1, 20; FTTÇ-19, 24, 27). Çevreyi temizlemek amaci ile basit yöntemler gelistirir (FTTÇ-20, 23, 26, 28, 30). Çevreyi korumak amaci ile yapilan bir çok faaliyete gönüllü olarak katilir (FTTÇ-26). Çevreyi korumak ve gelistirmek için bireysel sorumluluk bilinci kazanir (FTTÇ-21, 22, 26). Atatürk’ün çevre ile ilgili yaptigi çalismalara örnekler verir. Fen Teknoloji Toplum Çevre (FTTÇ) kazanimlari: Teknolojik icat ve uygulamalarin gözlem kapasitesini genislettigine, veri ve bilgi toplama becerisini artiran araç ve teknikler sagladigina, böylece bilime katkida bulunduguna örnekler verir. Dogal ve yapay çevrelerin farkina varir. Yakin çevreden baslayarak çevrede yer alan canli ve cansiz varliklar arasindaki iliskinin farkina varir. Insanlarin ve toplumun çevreyi nasil etkiledigini bilir. Yerel, ulusal ve küresel çevre sorunlarini bilir ve tartisir. Çevreyi ve yabanî hayati koruma yöntemlerini bilir ve tartisir. Çevreyi ve yabanî hayati korumada hem bireylerin hem de toplumun sorumlu oldugunu bilir. Dogal kaynaklarin korunmasi ve gelistirilmesi gerekliligini bilir. Atiklarin (evsel, sanayi, tibbi, kurumsal vb.) çevreye verecegi zarari önlemek için uygun bir sekilde geri dönüstürülmesi veya imha edilmesi gerektigini, teknolojik sistemlerin olusturdugu atiklarin (kimyasallar, plastikler, metaller vb.) yönetiminin önemli bir toplumsal sorun oldugunu anlar. Teknolojinin çevre üzerine etkisini fark eder ve anlar. Çevre koruma ile ilgili faaliyetlere katilir. Fen ve teknolojinin uygulamalarinin birey, toplum ve çevre üzerine olumlu veya olumsuz etkiler yapabilecegini anlar. Fen ve teknoloji uygulamalarinin olumsuz etkilerine yine fen ve teknolojideki gelismelerle önlem alinabilecegini, bu etkilerin azaltilabilecegini veya giderilebilecegini anlar. Dogal kaynaklari korumak için teknolojik ürünlerin ve sistemlerin nasil kullanilabilecegini anlar ve betimler. Bilimsel Süreç Becerisi(BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Bir cismin sekil renk, büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çesitli özelliklerini belirler. Nesneler veya olaylar arasindaki belirgin benzerlikleri ve farkliliklari saptar. Olmus olaylarin sebepleri hakkinda gözlemlere dayanarak açiklamalar önerir. Gözlem, çikarim veya deneylere dayanarak gelecege yönelik olasi sonuçlar hakkinda fikir öne sürer. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçer; becerikli, emniyetli ve etkin bir seklide kullanir. Degisik kaynaklardan yararlanarak bilgi ve veri toplar (örnegin çevrede gözlem, sinifta gözlem ve deney, fotograf, kitaplar, haritalar veya bilgi ve iletisim teknolojileri). Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastirmanin amacina uygun verileri yazili ifade, resim, tablo ve çizim gibi çesitli yöntemlerle kaydeder, olusturulan modeli yorumlar. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik, tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir. İslenen verileri ve olusturulan modeli yorumlar. Elde edilen bulgulardan desen ve iliskilere ulasir. Basit gözlem ve arastirmalari ve elde ettikleri sonuçlari sözlü, yazili ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun sekillerde sunar ve paylasir. Bir enerji çesidi olan elektrigin günlük hayattaki kullanim alanlariyla ilgili olarak ögrenciler; Elektrikle çalisan araçlara örnekler verir (BSB-1). Elektrikle çalisan araçlari kullanim amaçlarina göre (aydinlatma, ses üretme, isitma, haberlesme, hareket v.b.) siniflandirir (BSB-6). Elektrigin bir enerji çesidi oldugunu fark eder, Elektrigin günlük yasamdaki önemini arastirir ve sunar (BSB-24). Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar. Basit gözlem ve arastirmalari ve elde ettikleri sonuçlari sözlü, yazili ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun sekillerde sunar ve paylasir. Elektrikli araçlarin farkli elektrik kaynaklari kullanimiyla ilgili olarak ögrenciler; Çevresinden, farkli elektrik kaynaklariyla çalisan araçlara örnekler verir (BSB-1). Elektrikli araçlari, kullandiklari kaynaga göre siniflandirir (BSB-6). Elektrigin yol açabilecegi tehlikeleri bilme ve önlem almayla ilgili olarak ögrenciler; Elektrik çarpmasina yol açabilecek durumlari fark eder. Elektrigin güvenli kullanimi için dikkat edilmesi gereken hususlari listeler. Elektrik çarpmasini önlemek için gereken önlemleri alir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Nesneleri (cisim, varlik) veya olaylari çesitli yollarla bir veya daha çok duyu organlarini kullanarak gözlemlerler. Benzerlik ve farkliliklara göre grup ve alt gruplara ayirma seklinde siniflamalar yapar.
Bir elektrik kaynagi olan pillerin kullanimi ile ilgili olarak ögrenciler; Pille çalisan cihazlarda, pillerin pil yatagina uygun yerlestirilmemesi durumunda cihazin çalismayacagini kavrar. Pillerin (+) ve (-) olmak üzere iki kutbu oldugunu fark eder. Pilin (+) ve (-) kutuplarina baglanti yapar. Pil atiklarinin çevreye ve insan sagligina verebilecegi zararlarini ifade eder (FTTÇ-27). Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Fen ve teknolojinin uygulamalarinin birey, toplum ve çevre üzerine olumlu veya olumsuz etkiler yapabilecegini anlar. Basit elektrik devreleri olusturma ile ilgili olarak ögrenciler; Basit bir elektrik devresinin, temel devre elemanlarini (pil, ampul, duy, anahtar, kablo, pil yatagi) tanir ve kullanir (BSB-15). Basit bir elektrik devresi kurar ve çalistirir (BSB-15). Bir elektrik devresinin hangi durumlarda çalismayacagini fark eder. Devredeki ampulün istenilen verimde çalisabilmesi için pil ile uyumlu olmasi gerektigini fark eder. Çalistirdigi basit elektrik devresinin resmini çizer (BSB-21). Verilen çesitli devre resimlerini inceleyerek, devrenin kuruldugunda çalisip çalismayacagini tahmin eder ve sebebini açiklar (BSB-8). Basit bir elektrik devresinin kullanildigi bir sistem tasarlar ve çalistirir (FTTÇ-4). Fen Teknoloji Toplum Çevre(FTTÇ) kazanimlari: Insanlarin daima sorunlarla karsilastiklarini, bunlari çözmek veya yasam kalitesini artirmak için düsünceler, araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve gelistirdiklerini bilir. Bilimsel Süreç Becerisi (BSB) kazanimlari: Gözlem, çikarim veya deneylere dayanarak gelecege yönelik olasi sonuçlar hakkinda fikir öne sürer. Ögretmen gözetiminde basit arastirmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçer; becerikli, emniyetli ve etkin bir seklide kullanir. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip, isleyerek gözlem sikligi dagilimi, çubuk grafik, tablo ve fiziksel modeller gibi farkli formlarda gösterir.
© Antalya Koleji Bilgi İşlem Merkezi Zed Yazılım